Orðanefnd BVFÍ

Orðanefnd BVFÍ

Orðanefnd Byggingarverkfræðinga var stofnuð árið 1980 á vegum Byggingarverkfræðingadeildar Verkfræðingafélags Íslands. Nefndin hefur starfað óslitið síðan, stundum í tveimur vinnuhópum.

Með starfi sínu stuðlar nefndin að því, að orðaforði á sviði verkfræði verði nægur til þess að ræða megi og rita um hana á fullgildri íslensku og með þeirri fræðilegu nákvæmni sem við hæfi er.

Viðfangsefni nefndarinnar er að koma upp íðorðasöfnum fyrir mismunandi svið byggingarverkfræðinnar. Frá fornu fari greinist byggingarverkfræði í mörg sundurleit svið, sem eiga undirstöðu víðs vegar í eðlisfræði, efnafræði, og náttúrufræði auk stærðfræði og margbreytilegri verkkunnáttu.

Íðorð er heiti á skilgreindu hugtaki í tiltekinni grein þekkingar. Á síðari árum hefur tekist alþjóðlegt samkomulag um það á vegum Sameinuðu þjóðanna (UNESCO), hvernig hvernig hentugast sé að standa að íðorðasafni. Hafa sprottið af því alþjóðlegar verkreglur, sem orðanefndin hefur að leiðarljósi í starfi sínu.

Einar B. Pálsson var formaður nefndarinnar um langt árabil og jafnframt ritsjóri íðorðasafna sem nefndin gaf út.

Frá ársbyrjun 1993 og til dauðadags (26.12.2003) vann Ólafur Jensson samfellt að orðasafninu með Einari.

Halldór Halldórsson var málfræðiráðgjafi orðanefndarinnar allt frá árinu 1982 og til ársins 2000 er hann andaðist.

Íðorðabók um umhverfistækni

 Árið 2007 kom út Íðorðabók um umhverfistækni á vegum Orðanefndar byggingarverkfræðinga (OBVFÍ). Bókin var tuttugu ár í smíðum og að baki lá mikil vinna. Ritstjóri bókarinnar er Einar B. Pálsson, sem var formaður orðanefndarinnar frá upphafi. Frú Vigdís Finnbogadóttir, fyrrverandi forseti, fylgir bókinni úr hlaði og ritar formála hennar. Allir  byggingarverkfræðingar sem eru félagar í VFÍ fengu eintak af bókinni.

Orðanefnd byggingarverkfræðinga var stofnuð árið 1980 á vegum Byggingarverkfræðideildar VFÍ (BVFÍ). Í inngangi að nýju íðorðabókinni, sem Einar B. Pálsson skrifar, segir að viðfangsefni orðanefndarinnar sé að auka íslenskan orðaforða, svo að ræða megi og rita um byggingarverkfræði á fullgildri íslensku. „Það er hægara sagt en gert. Ekki vegna þess, að móðurmálið sé vanhæft til orðmyndunar, heldur vegna þess, hve hugtökin eru mörg, sem finna þarf ný orð fyrir, og að miklar kröfur eru gerðar til gæða nýrra orða í íslensku. Og ekki bætir úr skák stórleg fjölgun hugtaka, sem fylgir hinni öru þróun raunvísinda og tækni nú á dögum.”

Á bókarkápu kemur fram að í bókinni er að finna rúmlega 1200 hugtök sem lúta að umhverfismálum frá sjónarhóli verkfræðinga og annars tæknimenntaðs fólks. Í orðasafninu eru fjölmörg nýyrði, samin af kostgæfni, ásamt hnitmiðuðum skilgreiningum hugtaka. Auk íslensku eru hugtökin á dönsku, ensku, sænsku og þýsku. Orðasafnið er unnið samkvæmt alþjóðlegum staðli um íðorðafræði og er sérstakur kafli í bókinni helgaður þeirri fræðigrein.

Tólf verkfræðingar hafa átt sæti í þeim vinnuhópi orðanefndarinnar sem samdi íðorðasafnið um umhverfistækni.

Þeir eru:
Einar B. Pálsson (frá 1980) formaður Bragi Þorsteinsson (frá 1985) Eymundur Runólfsson (frá 1982) Gísli Valdimarsson (1994-2000) Guttormur Þormar (frá 1997) Halldór Sveinsson (1985-1995) Jónas Frímannsson (1980-1984) Ólafur Jensson (1981-2003) Páll Flygenring (frá 1992) Pétur Ingólfsson (1980-1993) Sigmundur Freysteinsson (frá 1981) Stefán P. Eggertsson (1981-1990).

Orðanefndin vinnur verk sitt á grundvelli íðorðafræði („termínólógíu”). Í því felst að hugtökum er ekki aðeins fundið íslenskt heiti heldur eru þau einnig skilgreind á hnitmiðaðan hátt. Með því myndast þá jafnframt íslenskt orðafar með skýrleika og nákvæmni, sem við hæfi er í raunvísindum og tækni, og nýyrðasmíð verður markvissari.

Dæmi úr nýju Íðorðabókinni um umhverfistækni

mengill m
DA forureningskilde c
EN pollutant SV föroreningskälla c
DE Schadstoff m

sem mengar umhverfi
Oft er það efnisleif eða orkuleif, sbr. spilliefni og spilliorka.
Orðið mengill beygist eins og sýkill.
Sjá mengunarorsakavensl og efnisleifarvensl.

  



Senda grein